Năm 2001, cuốn sách “Kỳ quan hang động Việt Nam” bằng ngữ Việt-Anh do GS Nguyễn Quang Mỹ, TS người Anh Hawaed Limbert chủ biên cùng sự đóng góp của 15 nhà khoa học Việt Nam và 40 nhà khoa học thuộc Hội Hang động Hoàng gia Anh đã ra mắt công chúng trong nước và quốc tế
Ảnh: Như Nguyễn Nhưng dễ mấy ai đã hiểu rõ công việc của những nhà thám hiểm, tiên phong khám phá, phát hiện ra “kì quan” của tổ quốc.
Cuộc sống khẩn trương thời chiến khiến cậu bé Nguyễn Quang Mỹ sớm trưởng thành, biết lo nghĩ việc nhà, việc nước. Năm 1993, ông và nhiều nhà khoa học thành lập Hội hang động Việt Nam, tìm những đồng sự cùng chí hướng.
Và quả thế. Chỉ cần nhập nhoạng tối, đặt chân trên những khối đá cheo leo, lọt xuống hẻm đá sâu đen ngòm là có thể rơi xuống cả chục mét. Một trong số những người tiền phong tìm kiếm hang động của Việt Nam là GS. Những năm chiến tranh, quê hương ông chìm trong khói lửa đạn bom. Nhà giáo là chân dung xác thực của GS Nguyễn Quang Mỹ.
Mấy năm sau, ông bảo vệ xuất sắc luận án TSKH với đề tài “Nghiên cứu xói mòn đất hiện đại ở Việt Nam” tại ĐH Tổng hợp Lomonosov. Nói về mình, sau trước ông vẫn khiêm nhượng tự nhận là một nghiêm đường bậc ĐH. Tiềm năng vô giá sẽ được khám phá. Việt Nam được liệt vào số nước có nhiều hang động đẹp bậc nhất thế giới.
Giờ đây tuổi đã cao, sức khỏe không còn như thời trai trẻ để thuộc cấp bám vào vách đá, cheo leo trên những vùng núi đá chênh vênh.
Nếu còn trong hang sâu thì phải “ngủ treo”, nghĩa là cột tuỳ thuộc vào vách đá mà chợp chờn cho qua đêm.
Khi chúng tôi tìm đến hang Khe Ri tận biên cương Việt - Lào, ngỡ trời hanh khô như phía Việt Nam. Đó thực thụ là niềm tự hào cho chúng ta. Chuyện “đường rừng” của GS cùng đồng sự Việt Nam, chuyên gia nước ngoài được kể lại: - Mỗi chuyến đi chừng mươi ngày, nửa tháng.
Năm 1998, một chuyên gia hang động người Anh đã bị gãy chân trong một chuyến đi dài ngày ở tỉnh Quảng Bình. Nguyễn Quang Mỹ, SN 1939, tại làng quê Ba Đồn, tỉnh Quảng Bình. Nhiều hang động có mạch sông suối ngầm chảy xuyên qua dãy đá vôi trùng trùng, hòa vào những con sông lớn.
Năm 2002, ông được quốc gia phong học hàm GS. Gãy chân, sụn lưng là không tránh khỏi. Nhưng nhiều nhà chuyên môn quốc tế và du khách phải thừa nhận, không nơi nào kỳ thú như nơi này. Khi hoàn tất dự án khám phá Phong Nha - Kẻ Bàng, năm 1997, GS Nguyễn Quang Mỹ đã đọc một ít khoa học gây sửng sốt giới khoa học về Phong Nha - Kẻ Bàng: Vùng đá vôi có tuổi địa chất già nhất (300 - 400 triệu năm), rừng nguyên sinh rộng nhất, hơn 20 vạn ha.
Nhưng có được những giây lát choáng ngợp, khám phá những hang động đã trở nên tài nguyên vô giá của sơn hà, ông tự nói với mình, nói với những đồng nghiệp, sinh viên yêu quý: “Thật hạnh phúc”. Riêng tỉnh Quảng Bình, đến năm 2010 thống kê được trên 300 hang động, trong đó tiêu biểu nhất cho sự đa dạng sinh thái là quần thể hang động Phong Nha – Kẻ Bàng.
Hơn 40 năm làm thầy, GS đã đào tạo hàng nghìn sinh viên, trong đó nhiều người đã trở nên TS, chuyên gia địa lý, địa chất, hang động. Nhưng trèo qua được những tảng đá chắn lối vào hang sâu, đôi khi mất trọn một ngày. Trong buổi ra mắt ấn nhân phẩm trị này, TS H. Cửa hang cao và rộng nhất.
Năm 17 tuổi, ông là Phó ban Bình dân học vụ xã, chiến sĩ thi đua diệt dốt. Từ khi phát hiện ra hang động Phong Nha - Kẻ Bàng, hàng triệu lượt người đến đây chiêm ngưỡng, hàng triệu người trên thế giới, nhớ đến một Việt Nam –Phong Nha – Kẻ Bàng.
Rồi đây người trong nước, quốc tế sẽ chiêm ngưỡng vẻ đẹp tiềm ẩn, một thế giới lung linh choáng ngợp dưới lòng đất Việt Nam. Diện mạo địa lý, địa chất, vị trí, khí hậu Việt Nam cho ông nhiều hy vọng để khám phá hang động. Hang động thường nằm dọc theo triền núi đá vôi. Nhưng khi về tới Hà Nội, nhớ lại chuyến đi đó, hai bạn nước ngoài coi đó là một kỷ niệm… rùng mình
Ông làm luận án TS tại ĐH Tổng hợp Leningrad. Giờ đây, ông cùng vợ sống khiêm nhượng trong khu tập thể Vĩnh Hồ. Hàng triệu lượt khách trong nước, ngoài nước đã đến chiêm ngưỡng vẻ đẹp lung linh kỳ diệu của núi non, hang động Việt Nam.
GS. Đêm đến, nếu ngủ ở cửa hang, phải cắt cử nom dòm thú dữ. Nhớ từng hang động ông đã đi qua, nhớ cảm giác lung linh, sâu thẳm, nhớ tiếng suối róc rách luồn trong hang đá, nhớ cảm giác mát rượi bàn chân chạm vào mạch nước, từng khe núi thấm đẫm khí núi…và cả cảm giác rùng mình trong khuya khoắt vắng lặng hẻm sâu.
Đó là kết quả 10 năm khảo sát công phu hang động tiêu biểu của Việt Nam trong tuổi đó. Sau hơn 10 năm nghiên cứu, khám phá, GS Nguyễn Quang Mỹ cùng cộng sự và chuyên gia Anh quốc thực hiện Dự án trong 5 năm (1991 -1995), lập hồ sơ khoa học cho 300 hang động lớn nhỏ. Chuyến đi năm 1997 để lại một ấn tượng khó quên cho chuyên gia người Anh, Trevor Wailes và Paul Callister.
Suốt hơn 50 giờ treo mình trong hang, chờ nước rút, hai anh mới ra được khỏi hang. Nhưng sự đóng góp của ông không chỉ đơn thuần trong khuôn viên giảng đường.
Đó là khi khám phá động Phong Nha - Kẻ Bàng, hang Khe Ri, hang Vòm. Hệ thống thạch nhũ hoa lệ nhất… Với những giá trị đầy thuyết phục, năm 2003 UNESCO đã tôn vinh hang động Phong Nha - Kẻ Bàng là di sản thiên nhiên thế giới.
Có hồ nước ngầm đẹp nhất. Vài năm sau ngày hòa bình lập lại trên miền Bắc, Nguyễn Quang Mỹ được đi học tại trường ĐH Lomnosov, Liên Xô (cũ), khoa Địa lý và đó cũng là chuyên môn đi cùng ông trong suốt thế cuộc.
Dòng sông ngầm xuyên núi dài nhất. Nhưng nghe GS kể về những chuyến kiêng kị hang động, mới thấy hết những hiểm rình rập, đe dọa đến tính mạng.
Đến một số nhà nước châu Á, châu Âu và đặc biệt ở Anh quốc, Trung Quốc, ông khẳng định, dưới lòng đất đá sơn hà mình là một hệ thống hằng hà tài nguyên đến nay chưa được biết đến. Và cũng là niềm tự hào của riêng tôi, một người con Quảng Bình, góp phần nhỏ bé, “xăm xoi” đất đá quê nhà để mang đến cho giang sơn một viên ngọc.
Ông lại tập trung những tài liệu, những bức ảnh và nhớ lại tuốt tuột. Ông tâm niệm một điều: Phải cữ tài nguyên đang giấu mình trong lòng đất.
Như Nguyễn. Nhận cảm của ông hoàn toàn chính xác. “Ông vua hang động” Nguyễn Quang Mỹ gắn liền với hành trình khám phá hang động. 14 tuổi, ông đã dự dạy văn hóa cho những người nông dân. TS Nguyễn Quang Mỹ. Những hang động được biết đến như: Phong Nha - Kẻ Bàng, Tam Cốc – Bích Động, Pắc Bó, Sơn Mộc Hương, Tam Thanh, Nhị Thanh, quần thể hang động Vịnh Hạ Long… có vẻ đẹp mê hoặc, kỳ ảo, có sức quyến rũ kỳ lạ.
Một màu sắc kỳ ảo, lung linh huyền bí đến huyền hoặc. Nhiều hang có cửa động rộng, trần cao trên 100m, có hang sâu khoảng 400m, dài trên 2km. Nói đến những lần khảo sát hang động Phong Nha - Kẻ Bàng, GS Mỹ náo nức nhớ lại: - Khi khám phá hang động Phong Nha - Kẻ Bàng cùng quần thể thiên nhiên nơi đây, các nhà chuyên môn Anh quốc coi: Nói về độ dài, Phong Nha không so sánh được với hang Ease Gill của Anh trên 50km, hang Gió của Mỹ, dài trên 500km.
Limbert nói: Đây chỉ là một phần rất nhỏ chân dung của hang động Phong Nha – Kẻ Bàng. Những chuyên gia cấp kiếm chỗ bám trên đỉnh hang cho qua cơn lũ. Ai dè một trận mưa lớn từ bên kia biên thuỳ bất ngờ ập vào hang. Tự nhiên quá phóng khoáng, tặng thưởng cho Việt Nam một kỳ quan. Người ta tôn vinh ông là “ông vua hang động” bởi thế cuộc ông gắn liền với hành trình khám phá hang động, và đã phát hiện ra nhiều hang động rất giá trị.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét